Fornleifafundir í Ecuador hafa leitt í ljós að maðurinn hefur notað kókaín fyrir að minnsta kosti fimm þúsund árum, löngu áður en Inkamenningin komst á legg.

Inkar trúðu því að kókajurtin væri frá guðunum komin og neysla hennar bæri vott um góða þjóðfélagslega eða stjórnmálalega stöðu. Samkvæmt goðsögnum Inka sköpuðu guðirnir kókajurtina til að svala hungri og þorsta. Inkarnir trúðu því að þeir væru þjóðflokkur skapaður af guðum. Stjórn Inka samfélagsins hafði daglega stjórn með höndum þ.á.m. ræktun og neyslu kókajurtarinnar. Blöð kókajurtarinar voru aðallega tuggin af hinum hærra settu, þó því væri á stundum dreift til hermanna, verkamanna og íþróttamanna. Hversdagsnotkun kókalaufanna flokkaðist undir helgispjöll. Viðarösku var bætt út í tuggða kvoðuna til að tryggja betur upplausn virku efnanna, þar sem með samblöndun ösku, laufblaða og munnvatns hófst efnafræðileg virkni. Kókaplantan var og er enn tuggin til að auka þol og til að auðvelda erfiðisvinnu í mikilli hæð yfir sjávarmáli.

Neysla kókalaufa er almenn í þeim löndum sem stunda ræktun kókaplöntunnar. Gönguleiðir um lengri veg voru mældar í fjölda þeirra kókalaufblaða sem tuggin voru á meðan á göngunni stóð. Læknisfræðilegar tilraunir með kókalaufblöð hófust árið 1885. Sigmund Freud notaði kóka árið 1895 en komst fljótt að því hve hættulegt efnið var. Í dag er það einungis notað í augndropa. Kókaín er álitið mest vanabindandi vímuefni sem þekkt er.

FRAMLEIÐSLA

Kókaplantan vex í mörgum heimshlutum (Ecuador, Kólumbíu, Brasilíu, Argentínu, Java, Sri Lanka, Perú, Bólivía). Aðalframleiðslulöndin eru Bólivía, Kólumbía, Ecuador og Perú. Ræktað magn er breytilegt milli ára en fer stöðugt vaxandi. Pólitískt umrót í Kólumbíu hefur enn ekki haft afgerandi áhrif á framboð á heimsmarkaði.

FRAMLEIÐSLUAÐFERÐIR

Kókajurtin nær 1.5 metra hæð og ber hvít blóm. Laufblöðin innihalda allt að 1% kókaín ásamt mörgum öðrum alkalíóðum, steinefnum og vítamínum. Laufblöðin eru tiltölulega löng með áberandi rönd sem liggur samsíða miðæðinni. Blöðin eru dökkgræn að lit og verða jafnan u.þ.b. 5 sm löng. Kókaín er framleitt með því að stappa blöðunum saman með leysiefnum og kalki. Útkoman er "kókapasta". Kókapasta er reykt í Mið-Ameríku en er ekki algengt í öðrum löndum. Kókapasta inniheldur alls konar óhreinindi og mikið vatn. Með því að bæta efnum út í kókapasta og hita það fæst kókabasi. Kókabasi leysist ekki upp í vatni og hefur lítið orðið vart í Evrópu. Það sem lagt hefur verið hald á er kókaínklóríð (unnið/hreint kókaín). Kókaínklóríð er unnið úr kókabasa með því að bæta við sýru og hita það upp. Afraksturinn er kókaínklóríð sem er uppleysanlegt í vatni. Óblandað er það hvítt og beiskt.