Ofskynjunarefni er samheiti á flokki fíkniefna sem eru lyfjafræðilega skyld, brengla skynjun eða hafa svipaða verkun og að einstaklingurinn sem er undir áhrifum þeirra sé andlega truflaður.

Ofskynjunarefnum er hægt að skipta í tvo flokka:

náttúruleg efni (unnin úr plöntum....)

gerviefni (búin til í efnafræðistofum...)

SÖGULEGUR BAKGRUNNUR

Náttúruleg ofskynjunarefni hafa fylgt manninum frá ómunatíð. Indíánar í Mið- og Suður-Ameríku hafa notað ýmis ofskynjunarefni við trúarlegar athafnir og helgisiði í þúsundir ára.

Peyote-kaktusinn vex í hluta Mexíkó og í Suð-Vestur héruðum Bandaríkjanna. Jurtin vex neðanjarðar en ber hnöttótta hatta sem vaxa ofanjarðar. Þessir sveppahattar eru kallaðir Meskal hnappar þegar þeir þorna. Þá innihalda þeir ofskynjunarefni. Virka efnið í Peyote kaktusinum, Meskalín, var fyrst einangrað 1896. Seinna hafa önnur efni sem hafa sömu eða svipuð áhrif verið fundin upp, t.d. LSD. Á síðari árum 7. áratugarins komst LSD í tísku meðal ungra neytenda ásamt kannabisefnum, amfetamíni, barbítúrum ofl.

LSD er efni sem er ekki mjög erfitt að búa til.

Sé neysla ofskynjunarefna endurtekin fer að bera á ýmsum geðveikieinkennum sem oft verða ólæknanleg. Ekki er óalgengt að LSD neytendur hafi látist vegna þess sem þeir gera undir áhrifum efnanna. Neytendur eru oft kallaðir "sýruhausar" þar sem efnið er kallað "sýra".

NÁTTÚRULEG OFSKYNJUNAREFNI:

Meskalín (úr Peyote kaktusnum).

Psilocybin (úr ákveðnni tegund sveppa sem vaxa víða, m.a. á Norðurlöndum, psilocybe semilanceata).

GERVIOFSKYNJUNAREFNI (kemískt framleidd):

• LSD (að hluta til gerviefni en uppistaðan er nefnd ERGOTAMIN, efni sem fyrirfinnst í ákveðnum plöntum og sveppategundum).

• DOM eða STP (dimetoxymetylamfetamín).

• DOB (dimetoxybromamfetamín).

• MDA (methylendioxyamfetamín).

• MMDA (methoxymethilendioxyamfetamín).

• TMA ( trimethooxyamfetamín ).

• PCP - "ENGLARYK" (phencyclidin).

• MDMA - ecstasy (E-pillur) (metylendioxymetamfetamín).

Gerviofskynjunarefni eru oft kölluð "hönnuð fíkniefni" (designer drugs) þau eru framleidd til að fá vímugefandi efni, sem ekki eru á skrá sem ólögleg efni. Oft eru þau unnin úr amfetamíni. Þegar efnið er uppgötvað af yfirvöldum og sett á bannlista er nýtt efni fundið upp. Þó má geta þess að í dag er þetta erfiðara því amfetamín og allar afleiður þess eru í flestum tilfellum ólögleg fíkniefni.

Nokkur þúsund ólík "hönnuð fíkniefni" hafa verið fundin upp, en aðeins sum þeirra náð útbreiðslu sem fíkniefni á markaði. Sum þessara efna hafa tvöföld áhrif, þ.e. bæði örvandi áhrif og ofskynjanir í ofanálag.

Með því að breyta mólíkúluppbyggingu fíkniefna er stöðugt hægt að finna upp ný og áhrifameiri efni. Sem dæmi má nefna að framleidd hafa verið fíkniefni sem eru 4000 sinnum sterkari en heróín. FENTANYL og LOFENTANYL eru aðeins tvö dæmi um slík efni. Skömmtun þessara fíkniefna krefst mikillar nákvæmni til að neyslan verði ekki neytandanum að bana.

FRAMLEIÐSLA OFSKYNJUNAREFNA

Þau ofskynjunarefni sem upptæk hafa verið gerð á Norðurlöndunum eiga næstum öll uppruna sinn í Bandaríkjunum, Spáni, Bretlandi eða Hollandi. Á hinn bóginn er framleiðsla þeirra engum vandkvæðum háð og fer fram á ýmsum stöðum í heiminum. Stundum hefur sá orðrómur borist út að LSD væri framleitt á Norðurlöndunum en hann hefur aldrei verið staðfestur. Mest af þeim ofskynjunarefnum sem berast hingað til lands koma frá Hollandi, Þýskalandi og Bretlandi, auk Bandaríkjanna.